gemeente enschede

Narratieve evaluatie gebiedsproces Broekheurne 

gebiedsproces

weken

perspectieven

Het verhaal

In Broekheurne wordt ingezet op een gebiedsproces met een onafhankelijke gebiedsregisseur waarbij uiteenlopende belangen samenkomen. Bewoners, agrariërs, overheden, natuurorganisaties: iedereen heeft een ander perspectief op de toekomst van het gebied. Zoals bij veel participatieprocessen is de centrale vraag niet alleen wat er besloten wordt, maar vooral: voelen mensen zich gehoord? Want juist in dat gevoel (of het ontbreken ervan) ontstaat vertrouwen of wantrouwen. En dat wantrouwen kan soms heel subtiel groeien. In een opmerking die niet wordt opgepakt, een bijeenkomst waar de toon net iets anders is dan verwacht, een gevoel dat de uitkomst al vaststaat. Zo ontstaan tegennarratieven die een eigen leven gaan leiden en het proces kunnen ondermijnen, ook als dat nooit de bedoeling was.

De vraag 

De opdrachtgever wilde het gebiedsproces evalueren, maar niet met een standaard vragenlijst of een snelle enquete. De vraag was fundamenteler: hoe hebben betrokkenen het proces ervaren? Waar ontstond verbinding en waar ontstond wrijving? Welke verhalen vertellen mensen onderling over het proces. En wat zeggen die verhalen over de kwaliteit van de participatie? Daarbij was er een praktische uitdaging: er was weinig tijd. De evaluatie moest in een strak tijdsbestek worden uitgevoerd zonder in te leveren op diepgang en zorgvuldigheid.

 Het antwoord

Storypro zette in drie weken een collectief van narratieve onderzoekers op die gezamenlijk 25 betrokkenen spreken. In één-op-één-gesprekken worden deelnemers uitgenodigd om te vertellen over concrete situaties en bepalende momenten die hen zijn bijgebleven in het gebiedsproces. Niet wat ze vonden van het proces, maar wat ze meemaakten. Door op die manier te luisteren werden patronen zichtbaar die in een enquête verborgen blijven: hoe en waar vertrouwen ontstond, op welke momenten mensen afhaakten en welke subtiele dynamieken ervoor zorgden dat bepaalde narratieven de overhand kregen. De evaluatie bracht niet alleen in beeld wat er goed ging en wat beter kon, maar maakte ook zichtbaar hoe een participatieproces wordt beleefd in een ingewikkeld krachtenveld waarin keuzes gemaakt moeten over hoe de grond wordt benut: met windmolens, zonneparken of voor landbouw? Keuzes die mensen persoonlijk diep raken. De narratieve evaluatie gaf inzicht in de leefwereld van betrokkenen en  hoe bepaalde narratieven een rol spelen in toekomstige gebiedsprocessen. 

Resultaten

Wat heeft StoryPro opgeleverd? 

Deskresearch en opzet evaluatie

Om de narratieve evaluatie uit te voeren is het belangrijk om meer te weten te komen over het doel en verloop van het gebiedsproces. Waar begon dit verhaal en waar zitten we nu in het verhaal? Storypro doet deskresearch, verzamelt documenten uit de bovenstroom (beleidsstukken, rapporten, planningen en andere relevante documenten) die inzicht geven in de chronologie en inhoud van het gebiedsproces. Op  basis van deze inzichten en het doel van de evaluatie, ontwerpt Storypro een gespreksleidraad en een strakke planning voor het uitvoeren van het veldwerk.   

Gezamenlijke sensemaking

De vier narratief onderzoekers lezen alle verhalen en coderen patronen en thema’s. Tijdens een gezamenlijke sensemakingsessie worden de thema’s en patronen besproken. Wat komen we tegen in verschillende doelgroepen? Welke momenten zijn voor de meeste vertellers bepalend geweest in het proces? in de narratieve gesprekken is betekenisgeving van de verteller een belangrijk onderdeel: wat valt er volgens de verteller te leren van het verhaal dat hij of zij deelt tijdens het gesprek? De lessen die vertellers zelf delen, zijn een waardevolle richtingaanwijzer. Veel aanbevelingen voor de evaluatie komen op deze manier vanuit de betrokkenen zelf. Waardoor ook de evaluatie van het participatieproces participatief wordt. 

Narratief specialisten inzetten

Omdat veldwerk vaak tijdrovend is en de tijd krap, schakelt Storypro met narratief specialisten uit haar netwerk. Er wordt een team van vier narratief onderzoekers samengesteld die samen de interviews in het buitengebied van Enschede afnemen. Er worden afspraken gepland, gesprekken gevoerd en alle één-op-één gesprekken worden vervolgens getranscribeerd en geanonimiseerd. De 25 verhalen zijn niet alleen 25 perspectief, maar vormen een rijke verzameling narratieve data die vervolgens aan een (thematische) analyse wordt onderworpen op zoek naar patronen en rode draden. 

Van 25 perspectieven naar 1 rapport

De 25 verhalen worden in het rapport ‘Een broedende kip moet je niet storen’ samengebracht in een overkoepelend narratief. Een verhalende reconstructie van het gebiedsproces op basis van de stukken uit de bovenstroom en de ervaringen van vertellers uit de onderstroom. Hierdoor wordt in het rapport de systeemwereld met de leefwereld verbonden. Het rapport levert inzicht op in waar en hoe weerstand ontstond, waarom mensen het gevoel hadden dat ze wel of juist niet gehoord worden. Waar het proces zorgvuldig was en waar misschien dingen beter hadden gekund in de communicatie. Wat het effect is van narratieven die ontstaan in stilte en hoe perceptie een rol kan spelen in dit soort processen.  

Broekheurne Evaluatiegebiedsproces definitief_17juli2923

Storypro 

Ook narratief evalueren?